Giá vàng đang trải qua một nhịp điều chỉnh đáng chú ý, qua đó hé lộ một sự thay đổi hiếm gặp trên thị trường. Sau nhiều năm liên tục tích lũy, một số ngân hàng trung ương thế giới hiện đã bắt đầu bán ra vàng, khi áp lực từ cuộc chiến Iran buộc họ phải xoay xở nguồn tiền mặt, báo cáo từ CNBC cho thấy.
Giá vàng giao ngay hiện đang giao dịch quanh mức 4.807 USD/ounce, thấp hơn khoảng 10% so với mốc đỉnh thiết lập vào cuối tháng 1/2026, chính thức rơi vào vùng điều chỉnh ngay cả khi rủi ro địa chính trị tiếp tục leo thang. Diễn biến này đánh dấu xu hướng đảo chiều rõ rệt so với đà tăng của năm ngoái, khi hoạt động mua vào của các ngân hàng trung ương đóng vai trò nâng đỡ giá, bất chấp lãi suất duy trì ở mức cao.
Ông Nicky Shiels, Giám đốc chiến lược kim loại tại MKS Pamp, nói với CNBC rằng đã xuất hiện hoạt động bán vàng đáng kể từ một số ngân hàng trung ương trên thị trường. Theo bà, các yếu tố thúc đẩy xu hướng này gắn liền với thực tế thời chiến. Giá dầu neo cao đang gây áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu, còn biến động tỷ giá buộc một số ngân hàng trung ương phải can thiệp sâu hơn vào thị trường ngoại hối.
Nhu cầu chi tiêu cũng là một yếu tố cấp bách đối với các ngân hàng trung ương. Ông Shiels cho biết nhiều tổ chức trước đó đã nắm giữ “kho tiền” sinh lời lớn khi giá vàng tiến sát mức 5.000 USD/ounce, nhưng hiện nay phải sử dụng dự trữ vàng để chi trả cho chi phí năng lượng và quốc phòng gia tăng, hoặc để bảo vệ đồng nội tệ suy yếu.
Các ngân hàng trung ương tại các nền kinh tế mới nổi dường như đi đầu xu hướng này. Đồng USD mạnh lên và chi phí vay tăng cao đang gây thêm áp lực lên tỷ giá, khiến kế hoạch can thiệp thị trường trở nên cấp thiết hơn. Ông Steve Brice, Giám đốc đầu tư tại ngân hàng Standard Chartered lưu ý, đà suy yếu của đồng nội tệ tại các thị trường mới nổi đã khiến một số ngân hàng trung ương phải bán vàng để ổn định tỷ giá.
Dữ liệu cụ thể về hoạt động bán vàng của ngân hàng trung ương thường có độ trễ hoặc không được công bố rộng rãi, nhưng những dấu hiệu đã bắt đầu xuất hiện. Thổ Nhĩ Kỳ là bên bán đáng chú ý nhất từ đầu năm đến nay. Theo báo cáo của Metals Focus công bố tuần trước, lượng vàng nắm giữ chính thức của nước này đã giảm 131 tấn trong tháng 3 vì các giao dịch hoán đổi và bán trực tiếp nhằm ổn định đồng nội tệ.
Đồng lira Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục suy yếu và chạm các mức thấp kỷ lục mới kể từ khi chiến sự Iran bùng phát, giảm khoảng 1,7% so với đồng USD.
Trong khi đó, những quốc gia nắm giữ dự trữ lớn như Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc và Ngân hàng Liên bang Đức vẫn khá kín tiếng về hoạt động vàng của mình.
Những diễn biến tương tự cũng xuất hiện tại một số quốc gia khác. Nga đã cắt giảm lượng vàng dự trữ trong những tháng gần đây, nhiều khả năng nhằm bù đắp thâm hụt ngân sách, trong khi Ghana cũng bán vàng để tăng thanh khoản ngoại tệ, theo dữ liệu từ Metals Focus.
Thống đốc ngân hàng trung ương Ba Lan cũng từng cân nhắc bán một phần dự trữ vàng để tài trợ chi tiêu quốc phòng. Đây là quốc gia mua vàng lớn nhất trong năm 2024 và 2025 trong nhóm các ngân hàng trung ương thế giới.
Thay đổi này đặc biệt đáng chú ý bởi các ngân hàng trung ương vốn là một trong những trụ cột quan trọng nhất của thị trường vàng trong những năm gần đây. Hoạt động mua vào ổn định của họ đã giúp bù đắp dòng vốn rút ra từ nhà đầu tư phương Tây và hỗ trợ giá vàng đạt các ngưỡng cao kỷ lục. Tuy nhiên, hiện cả hai động lực này dường như đang đảo chiều cùng lúc.
Các nhà phân tích từ Ngân hàng đầu tư Natixis nhận xét, việc nhà đầu tư cá nhân rút khỏi các vị thế vàng, cùng với việc một số ngân hàng trung ương chuyển sang bán, là những nguyên nhân chính khiến giá vàng giảm trong giai đoạn gần đây. Ngoài ra, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng cũng góp phần thúc đẩy dòng vốn rời khỏi vàng, khi lợi suất cao hơn từ tài sản thu nhập cố định làm giảm sức hấp dẫn của vàng, vốn không mang lại lợi suất.
Ông Adrian Ash, Giám đốc nghiên cứu tại BullionVault, nhấn mạnh rằng logic này khá đơn giản, bởi vàng được mua như một công cụ phòng ngừa rủi ro trước khủng hoảng, nhưng khi khủng hoảng thực sự xảy ra, nó lại trở thành nguồn tài chính.
Dù vậy, các chuyên gia trong ngành chỉ ra rằng những động thái bán vàng này chỉ mang tính chiến thuật nhiều hơn là sự thay đổi mang tính cấu trúc dài hạn. Ông Shaokai Fan, Giám đốc phụ trách mảng ngân hàng trung ương tại Hội đồng Vàng Thế giới, cho rằng chính những diễn biến hiện nay đã làm nổi bật vai trò của vàng như một tài sản dự trữ trong thời kỳ bất ổn. Ông khẳng định vàng là tài sản có tính thanh khoản cao và thường hoạt động tốt trong giai đoạn bất định, do đó có thể được sử dụng khi cần thiết.
Ngoài ra, các thị trường tiêu thụ lớn như Trung Quốc trong lịch sử thường tận dụng các nhịp giảm giá để mua vào. Ông Bernard Dahdah, chuyên gia phân tích hàng hóa cấp cao tại Natixis, bình luận rằng ông kỳ vọng hoạt động mua vào theo cơ hội sẽ quay trở lại nếu giá tiếp tục giảm, qua đó tạo ra một mức “sàn” hỗ trợ cho thị trường vàng.