Clever, đơn vị vận hành mạng lưới trạm sạc xe điện hàng đầu Đan Mạch, đã loại bỏ hoàn toàn mô hình quản lý phân cấp truyền thống. Công ty không còn CEO, không còn cấp trên, không có quản lý trung gian và từ năm 2025 thậm chí không còn sử dụng các chức danh công việc mang hàm ý quản lý.
Tại trụ sở ở Copenhagen, doanh nghiệp hoạt động dựa trên các nhóm tự quản, nơi mọi nhân viên đều tham gia vào quá trình ra quyết định và cùng chịu trách nhiệm thực hiện các quyết định đó.
Nhân vật đứng sau mô hình đặc biệt này là nhà đồng sáng lập Casper Kirketerp-Møller, người đã khởi nghiệp công ty hơn một thập kỷ trước với chỉ một nhóm nhân sự nhỏ.
Từ năm 2019, ông Kirketerp-Møller bắt đầu từng bước loại bỏ các tầng quản lý trong công ty và cuối cùng xóa bỏ cả vai trò CEO của chính mình. Mục tiêu cốt lõi là khai thác tối đa tiềm năng của mỗi nhân viên, điều mà ông cho rằng ngày càng quan trọng trong bối cảnh tự động hóa phát triển mạnh mẽ.
“Trong kỷ nguyên mới, khi AI có thể đảm nhận mọi thứ liên quan đến hiệu quả vận hành, thì kỹ năng con người và yếu tố con người trong kinh doanh sẽ trở thành nền tảng giúp doanh nghiệp phát triển và đổi mới trong tương lai”, ông nhấn mạnh.
Ngoài yếu tố triết lý, quyết định này còn xuất phát từ nhu cầu thực tiễn. Theo ông Casper Kirketerp-Møller, các tổ chức có quá nhiều tầng quản lý thường phản ứng chậm vì mọi quyết định đều phải đi qua nhiều cấp phê duyệt.
Ông Helge Hvid, giáo sư tại Roskilde University, người nghiên cứu về các mô hình doanh nghiệp tự quản, đồng tình với quan điểm này. Giáo sư cho rằng bộ máy quan liêu có thể làm tê liệt quá trình ra quyết định khi quá nhiều nhà quản lý phải tham gia phê duyệt, đồng thời mô hình tổ chức phẳng đặc biệt hấp dẫn đối với thế hệ lao động trẻ.
“Mọi người muốn có tiếng nói trong công việc của mình và muốn công việc mang ý nghĩa thực sự. Họ cũng muốn có quyền tự chủ”, ông Hvid nhận xét.
Đan Mạch và các quốc gia Bắc Âu từ lâu đã nổi tiếng với môi trường làm việc bình đẳng và cơ cấu tổ chức phẳng. Tuy nhiên, ông Casper Kirketerp-Møller muốn đưa triết lý đó đi xa hơn nữa. “Chúng tôi tin rằng cách thức này có thể hiệu quả hơn mô hình truyền thống”, ông chia sẻ với trang tin AFP khi nói về sự quan tâm của mình đối với cách con người hợp tác cùng nhau và phong cách văn hóa mà một doanh nghiệp thực sự cần có.
Việc loại bỏ cấp quản lý không đồng nghĩa với việc từ bỏ cấu trúc vận hành. Khoảng 500 nhân viên của Clever được chia thành hơn 50 nhóm, mỗi nhóm từ 8 đến 12 người, tập trung vào các mục tiêu cụ thể. Bên trong các nhóm này vẫn tồn tại những vai trò được xác định rõ ràng cho các công việc như tuyển dụng hay quản trị nhân sự.
Nhà sáng lập Clever cũng thẳng thắn thừa nhận rủi ro nếu doanh nghiệp đi quá xa trong việc loại bỏ cấu trúc tổ chức. Ông cảnh báo rằng nếu xóa bỏ toàn bộ quy tắc và cơ chế vận hành cùng lúc, công ty có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng hỗn loạn.
Đây cũng là quan điểm được nhiều chuyên gia quản trị đồng tình. Bà Anne-Sophie Dubey thuộc Cơ quan nghiên cứu Pháp Conservatoire National des Arts et Métiers cho rằng dù mục tiêu của mô hình tổ chức phẳng là giảm bớt quan liêu, doanh nghiệp vẫn cần duy trì một số quy định bằng văn bản để mọi người hiểu rõ cách thức vận hành chung.
Đối với nhân viên, lợi ích của mô hình này rất rõ ràng.
Bà Lykke Jeppesen, người đã có hơn bốn năm hỗ trợ các đồng nghiệp đưa ra quyết định chung, cho biết điều bà yêu thích nhất là không tồn tại sự cạnh tranh nội bộ. “Tôi làm việc trong một nhóm mà mọi người đều bình đẳng. Chúng tôi ở đây để cùng nhau thành công, vì vậy không có sự cạnh tranh giữa các đồng nghiệp với nhau”, người phụ nữ 37 tuổi chia sẻ với AFP.
Theo bà, mô hình này đáp ứng được những nhu cầu cơ bản của con người như quyền tự chủ, sự tự do và cảm giác thuộc về một tập thể. Một cuộc khảo sát nội bộ năm 2024 cho thấy 92% nhân viên của Clever cảm thấy vui vẻ khi bắt đầu ngày làm việc mỗi sáng.
Đầu tháng này, nhà sáng lập Clever Casper Kirketerp-Møller đã chính thức rời công ty.
Tuy nhiên, Andel, đơn vị sở hữu Clever từ năm 2018, cam kết sẽ giữ nguyên mô hình tổ chức đặc biệt này. Điều đó cho thấy thử nghiệm “không sếp” tại Clever có thể tiếp tục tồn tại và phát triển, ngay cả khi người khởi xướng nó đã rời khỏi doanh nghiệp.