Không còn là bí mật khi việc sở hữu nhà ở châu Âu ngày nay trở nên ngày càng khó khăn. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là giá nhà tăng cao “phi mã” không phải là lý do duy nhất khiến nhiều người lựa chọn thuê thay vì mua.
Từng có thời điểm, sở hữu nhà riêng được xem là cột mốc quan trọng nhất của một người trưởng thành có công việc và thu nhập ổn định. Thế nhưng, giá bất động sản và năng lượng leo thang, thị trường việc làm biến động cùng xu hướng dịch chuyển tự do đang dần làm thay đổi quan niệm này tại châu Âu.
Những phát hiện mới nhất từ báo cáo European Housing Trend của hãng môi giới bất động sản Re/Max Europe cho thấy, tỷ lệ sở hữu nhà đang giảm tại gần một nửa số quốc gia được khảo sát. Cụ thể, số người sở hữu nhà riêng giảm 2% tại Anh, Pháp, Đức, Romania và Cộng hòa Czech; giảm 3% tại Croatia và Hungary; giảm 1% tại Hy Lạp; và giảm mạnh tới 9% tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Xu hướng này sẽ còn tiếp diễn hay không vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ. Tuy nhiên, việc thuê nhà đã trở thành lựa chọn phổ biến, đặc biệt tại khu vực trung tâm nói tiếng Đức của châu Âu. Tại Áo (48%), Thụy Sĩ (62%) và Đức (63%), phần lớn người dân không sở hữu nhà riêng. Tỷ lệ người thuê nhà cũng chiếm tỷ trọng đáng kể tại Tây Ban Nha (25%), Pháp (36%) và Anh (27%).
Rào cản tài chính có thể được xem là yếu tố chính cản trở việc mua nhà, nhưng trên thực tế, đây chỉ là một trong nhiều nguyên nhân. Dữ liệu cho thấy một sự chuyển dịch rộng hơn, chịu tác động bởi lối sống, mức độ dịch chuyển và sự thay đổi trong kỳ vọng của người dân.
Vì sao nhiều người lại chưa muốn sở hữu nhà riêng?
Theo Re/Max Europe, 53% số người không có kế hoạch mua nhà cho biết họ hoàn toàn hài lòng với tình trạng hiện tại. Đây là lý do phổ biến nhất.
Yếu tố cản trở thứ hai mang tính tâm lý nhiều hơn thực tế. 21% số người không có ý định mua nhà cho biết họ không muốn gánh trách nhiệm lâu dài của việc sở hữu bất động sản.
Lý do thứ ba là giá nhà và chi phí ban đầu cao (19%), bao gồm phí đăng ký và thuế bất động sản. Tại các quốc gia như Anh, Bỉ và Tây Ban Nha, các khoản phí này dao động từ 6% đến hơn 8% giá trị căn nhà.
Bên cạnh chi phí mua nhà, tiền đặt cọc cũng là một rào cản lớn. Theo báo cáo, trung bình người dân châu Âu mất khoảng 7,3 năm để tiết kiệm đủ tiền đặt cọc. Tại những quốc gia như Đức, thời gian này có thể kéo dài tới 10 năm.
Không ít người trẻ phải tìm đến “Ngân hàng bố mẹ” để có thể bước vào thị trường bất động sản. Báo cáo cho thấy hơn một phần tư (26%) người châu Âu nhận hỗ trợ tài chính từ gia đình khi mua căn nhà đầu tiên. Tỷ lệ này tăng lên 38% tại Hy Lạp và 36% tại Lithuania, trong khi tại Phần Lan và Hà Lan, chỉ 12% người mua nhà nhận được sự hỗ trợ tương tự.
Tại Tây Ban Nha, Italy, Pháp, Đức và Anh, mức độ phụ thuộc vào hỗ trợ gia đình dao động từ 20% đến 26%, gần với mức trung bình của châu Âu.
Ngoài yếu tố tài chính, trong nhiều trường hợp, thuê nhà là lựa chọn có chủ đích, gắn với phong cách sống. Khoảng 16% những người thích thuê hơn mua cho biết họ muốn được tự do di chuyển đến bất cứ đâu, bất cứ khi nào.
Tỷ lệ này tăng lên 50% tại Malta - phản ánh cộng đồng người nước ngoài đông đảo tại quốc gia này - và 33% tại Phần Lan.
Thế hệ Millennials nổi lên là nhóm “du mục” đông đảo nhất, với 22% cho rằng tính linh hoạt là một trong những lý do họ lựa chọn việc thuê nhà, cao hơn đáng kể so với Gen Z (11%).
Về điểm đến ưa thích của những người thường xuyên dịch chuyển, Tây Ban Nha và Đức đứng đầu (22%), tiếp theo là Italy (15%), Thụy Sĩ (13%), Anh và Mỹ (11%).
Cuối cùng, người sống tại các thị trấn nhỏ lại là nhóm ít mặn mà với việc mua nhà nhất. Có 17% cư dân tại các thị trấn dưới 10.000 dân cho biết họ không quan tâm đến việc sở hữu nhà, cao hơn so với tỷ lệ tại các thành phố lớn (12%) hoặc khu vực nông thôn (14%).
Trong số cư dân thành thị không có ý định mua nhà, 49% cho biết họ hài lòng với điều kiện sống hiện tại, thấp hơn một chút so với 52% cư dân làng quê có cùng quan điểm.
Báo cáo nhận định: “Cư dân làng quê cũng có xu hướng coi trọng tính linh hoạt của việc thuê nhà hơn (15%) so với người sống ở các thành phố lớn (10%), cho thấy tại những khu vực ít đô thị hóa, lựa chọn lối sống thay vì hạn chế tài chính có thể đóng vai trò lớn hơn trong việc định hình thái độ đối với nhà ở”.