Khi lần theo dòng tiền đứng sau làn sóng bùng nổ công nghệ mới nhất của Trung Quốc sẽ dẫn tới Hồng Kông - thị trường chứng khoán có mức độ tiếp cận toàn cầu cao nhất của nước này - nơi đã bắt đầu sôi động trở lại kể từ năm ngoái.
DÒNG VỐN ĐỔ VỀ HỒNG KÔNG
Doanh nghiệp huy động được nhiều vốn hơn thông qua các đợt niêm yết công khai trên thị trường Hồng Kông so với bất kỳ sàn giao dịch nào khác. Hiện có hơn 400 công ty đang xếp hàng chờ niêm yết, và theo những ước tính mà CNBC nhận được, con số này thực chất còn cao hơn nhiều nhờ quy định niêm yết bảo mật tương đối mới của sàn.
“Làn sóng niêm yết tại Hồng Kông sẽ kéo dài hơn một hoặc hai năm”, ông Gary Lock, đối tác tại công ty tư vấn IPO King & Wood có trụ sở tại Hồng Kông chia sẻ bên lề một diễn đàn đầu tư ở Hàng Châu vào tháng trước.
Theo ông Gary Lock, hoạt động thị trường vốn hiện nay lớn hơn rất, rất nhiều so với bất cứ những gì từng diễn ra trong 35 năm qua. Kể từ khi xung đột Iran bùng phát cách đây hai tháng, dòng vốn nước ngoài đã chảy vào các ngân hàng tại Hồng Kông, chuẩn bị cho các khoản đầu tư vào Trung Quốc.
Hơn 40 công ty đã niêm yết tại Hồng Kông từ đầu năm đến nay, trong bối cảnh quy định được nới lỏng và Mỹ gia tăng giám sát các khoản đầu tư vào những lĩnh vực nhạy cảm của Trung Quốc, ví dụ như công nghệ quốc phòng.
Đáng chú ý, sự hồi sinh của hoạt động vốn tại Hồng Kông đã góp phần thay đổi quan điểm trước đây cho rằng thị trường này không có quy mô thanh khoản và định giá cổ phiếu tương đương với Mỹ, theo ông Jin Yang, đối tác điều hành tại văn phòng Hàng Châu của KPMG Trung Quốc.
Và bất chấp các thông tin cho rằng Bắc Kinh đang khiến việc niêm yết tại Hồng Kông trở nên khó khăn hơn đối với các doanh nghiệp Trung Quốc có cấu trúc ở nước ngoài, không ai trong số 5 nhà đầu tư và cố vấn mà CNBC trao đổi tỏ ra lo ngại rằng điều này sẽ làm gián đoạn dòng chảy IPO.
Chỉ khoảng 15% số doanh nghiệp trong “hàng chờ” niêm yết tại Hồng Kông có thể đối mặt với sự giám sát từ phía Trung Quốc, theo nhà phân tích Si Fu của Goldman Sachs trong một báo cáo tháng trước. Bà dự báo các đợt niêm yết tại Hồng Kông sẽ huy động khoảng 60 tỷ USD trong năm nay, gần gấp đôi mức 36 tỷ USD của năm 2025.
Nhưng các quy định có khả năng suy giảm lợi thế cạnh tranh của nhà đầu tư quốc tế trong việc tiếp cận các thương vụ start-up tại Trung Quốc, khi các nhà sáng lập ngày càng được khuyến khích tìm kiếm nguồn vốn trong nước, theo ông Gary Lock của IPO King & Wood. “Cần gì đến SoftBank khi các công ty nội địa có thể đưa ra quyết định nhanh hơn và định giá hấp dẫn hơn?”, ông Lock nhấn mạnh.
Puhua Capital, một quỹ đầu tư mạo hiểm lớn của Trung Quốc, không kỳ vọng có sự thay đổi lớn về dòng vốn ngoại trong năm nay, theo ông Shen Qinhua, nhà sáng lập kiêm đối tác điều hành quỹ. Tuy nhiên, ông tin rằng đà tăng của IPO tại Hồng Kông sẽ tiếp tục. Theo ông, khoảng 60% danh mục đầu tư của Puhua tập trung vào “công nghệ cứng” như AI, chip và hàng không vũ trụ thương mại.
HỆ SINH THÁI MỚI ĐANG HÌNH THÀNH
Làn sóng IPO của các công ty Trung Quốc tại Hồng Kông chỉ là một bước nữa trong hành trình xây dựng hệ sinh thái công nghệ phát triển mạnh mẽ của nước này. Các đợt niêm yết đóng vai trò quan trọng giúp nhà đầu tư giai đoạn đầu hiện thực hóa lợi nhuận lớn, qua đó khuyến khích thêm nhiều dòng vốn hỗ trợ các start-up Trung Quốc trên con đường vươn ra toàn cầu.
Ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đang thu hẹp khoảng cách với Thung lũng Silicon và Phố Wall trên nhiều phương diện, đặc biệt khi thế hệ doanh nhân trẻ đang giữ vai trò dẫn dắt.
Trước đây, các doanh nhân Trung Quốc thường ưu tiên duy trì quyền kiểm soát doanh nghiệp càng lâu càng tốt, khiến các đợt IPO với tỷ lệ sở hữu chi phối trở thành lựa chọn phổ biến.
Tuy nhiên, hiện nay, các nhà sáng lập trẻ, thậm chí là những người điều hành nhiều start-up cùng lúc - lại cởi mở hơn với việc bán doanh nghiệp hoặc tham gia các thương vụ mua bán, sáp nhập (M&A), theo ông Zhou Kaibing, người đứng đầu hiệp hội đầu tư mạo hiểm tại Hàng Châu. Điều này tạo ra nhiều cơ hội hơn để nhà đầu tư thu lợi nhuận, qua đó mở rộng quy mô toàn ngành.
Những thay đổi cũng đang diễn ra trong chính lĩnh vực công nghệ.
Trước đây, các công ty Trung Quốc thường tập trung phát triển AI phục vụ ngành nghề cụ thể với khả năng tạo doanh thu ngay lập tức, trong khi các đối thủ Mỹ hướng tới xây dựng trí tuệ nhân tạo tổng quát siêu việt.
Tuy nhiên, bà Qi Ruan, đối tác kiêm Phó Chủ tịch tại S&R Venture Capital, cho biết các nhà đầu tư tại Trung Quốc ngày nay tìm kiếm những doanh nhân có tầm nhìn dài hạn và định hướng rõ ràng về cách công nghệ của họ sẽ phù hợp với tương lai.
Năng lực công nghệ cạnh tranh toàn cầu cùng với hệ thống hỗ trợ tài chính càng lúc hoàn thiện đang giúp Trung Quốc tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Diễn đàn đầu tư mạo hiểm tại Hàng Châu đã thu hút các khách mời đến từ những quốc gia như Ấn Độ, Tây Ban Nha và Bỉ. Đặc biệt, đoàn đại biểu từ Ấn Độ bao gồm hơn 20 lãnh đạo doanh nghiệp, từ Dharma Capital đến tập đoàn công nghiệp Tata, theo ông Vijay K Thadani, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành NIIT, người cũng tham gia chuyến đi kéo dài một tuần tới Trung Quốc.
Các doanh nghiệp này đang tìm kiếm cơ hội đầu tư và hợp tác với các công ty robot của Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất, ông Thadani cho biết thêm.
Trong bối cảnh các quy định xuyên biên giới còn nhiều bất định, bà Qi Ruan của S&R Venture Capital kỳ vọng quỹ sẽ có thể mở rộng hơn nữa và nhấn mạnh rằng đây là quỹ duy nhất tại Hàng Châu có giấy phép cho phép nhận vốn nước ngoài trong khi đầu tư trực tiếp bằng đồng nhân dân tệ.
Tất cả những diễn biến này phản ánh thực tế rằng dòng tiền và đổi mới sáng tạo toàn cầu không còn là “đặc quyền” riêng của Mỹ.
Dù vậy, khi các mảnh ghép dần hoàn thiện để Trung Quốc xây dựng hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm nội địa, mô hình này sẽ không phải là bản sao của Mỹ.