Vào một ngày thứ bảy của tháng 3 năm nay, Sergio Ermotti – Chủ tịch CLB FC Collina d'Oro đang tập trung theo dõi trận đấu nhưng điện thoại của ông không ngừng rung và đó là một số điện thoại quen thuộc.
Cũng trong tuần đó, tin tức về việc Credit Suisse, nhà băng 167 tuổi của Thụy Sĩ trên bờ vực phá sản không ngừng lan truyền. Các quan chức ở Bern, thủ đô Thụy Sĩ đã cố gắng thiết kế một cuộc giải cứu khẩn cấp.
THÂU TÓM ĐỐI THỦ
Chỉ khi tiếng còi kết thúc hiệp một vang lên, khi hai đội đang bế tắc, ông Ermotti mới gọi lại. Là cựu giám đốc điều hành của UBS Group AG, ngân hàng lớn nhất Thụy Sĩ và là nhà quản lý tài sản có uy tín toàn cầu, Ermotti không chỉ là một khán giả bình thường - và chẳng bao lâu nữa, ông sẽ bị lôi kéo vào cuộc đấu lớn nhất trong sự nghiệp của mình.
Trong kế hoạch giải cứu được đưa ra vào cuối tuần đó, UBS cuối cùng đã mua lại đối thủ cũ của mình với giá chỉ 3,8 tỷ USD. Người ta cũng nhanh chóng nhận ra rằng Giám đốc điều hành của UBS vào thời điểm đó, Ralph Hamers, một công dân Hà Lan có ít kinh nghiệm về sự phức tạp của ngân hàng đầu tư hoặc quản lý tài sản, không phải là người phù hợp với công việc này. Hai tuần sau, Ermotti có mặt tại văn phòng tạm thời tại trụ sở hoành tráng của UBS ở Zurich, chuẩn bị cho nhiệm kỳ điều hành ngân hàng thứ hai sau khi từ bỏ vai trò chủ tịch của công ty tái bảo hiểm Swiss Re.
Ông nói với Bloomberg Businessweek trong một cuộc phỏng vấn độc quyền tại Zurich gần đây rằng thật là “vi diệu” khi được trở lại chưa đầy ba năm sau khi từ chức.
Trong những tháng kể từ đó, các nhà đầu tư đã nhiệt tình ủng hộ kế hoạch của Ermotti nhằm chia nhỏ Credit Suisse và sử dụng những phần tốt nhất để củng cố ngân hàng của chính mình. Cổ phiếu của UBS đã tăng gần 1/3 kể từ tháng 3. Nhà băng này đang chuẩn bị cắt giảm hàng chục nghìn việc làm trong những năm tới, với con số được xác nhận là 3.000 chỉ riêng ở Thụy Sĩ. Tuy nhiên, cơ sở ở Thụy Sĩ ít nhiều đã trao cho UBS quyền tự do.
Trong thập kỷ đầu tiên làm việc tại UBS, Ermotti là người có vai trò ổn định. Ngân hàng này đã yêu cầu một gói cứu trợ của nhà nước trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, và vụ bê bối giao dịch lừa đảo vào năm 2011 càng làm lung lay danh tiếng của ngân hàng này. Mặc dù Ermotti đã đại tu lại chiến lược của ngân hàng, hoán đổi sự biến động của ngân hàng đầu tư để lấy sự ổn định trong quản lý tài sản, nhưng chiến lược tăng trưởng tổng thể vào thời điểm ông rời đi vào năm 2020 vẫn còn mơ hồ. Hamers, người nắm quyền chưa đầy ba năm, đã không vạch ra được một con đường nào rõ ràng hơn.
Ermotti hiện đang sửa đổi và đặt nền móng cho chiến lược tăng trưởng của UBS. “Tôi thấy nhiệm vụ của mình không chỉ là việc tích hợp ngân hàng. Di sản đích thực là chuẩn bị cho ngân hàng bước sang chương tiếp theo”.
Nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ, Ermotti có thể sử dụng Credit Suisse như khiên chống đạn cho UBS với tư cách là nhà vô địch về tài sản toàn cầu, vượt xa nhiệm kỳ của chính ông. Cốt lõi của quá trình chuyển đổi đó sẽ là khai thác ngân hàng đầu tư tập trung vào Mỹ, mạnh mẽ hơn của Credit Suisse để phục vụ giới siêu giàu của Mỹ, thách thức những gã khổng lồ Phố Wall ngay trên sân nhà của họ. Điểm quan trọng cần theo dõi sẽ là mức độ lợi nhuận của UBS có thể bù đắp cho khoản lỗ tại Credit Suisse – dự kiến là 2 tỷ USD trong giai đoạn này hay không.
Việc sáp nhập Credit Suisse đi kèm với hàng loạt khó khăn tiềm ẩn. Ngân hàng sau sáp nhập này đang vướng vào một danh sách dài các vụ kiện, cũng như cuộc điều tra của Bộ Tư pháp Mỹ.
Quá trình trở thành nhà quản lý tài sản toàn cầu đúng nghĩa duy nhất của UBS bắt đầu từ những năm 1990, sau sự hợp nhất của các tổ chức tiền thân của họ gồm Swiss Bank Corp. và Union Bank of Switzerland.
Một dấu hiệu cho thấy vị thế của UBS là tuyên bố rằng họ cung cấp dịch vụ ngân hàng cho hơn một nửa số tỷ phú trên thế giới. Đó là nỗ lực tập trung vào việc biến hàng đống tiền thành hàng núi tiền mặt cho nhóm được gọi là có giá trị tài sản ròng cực cao, một phạm trù rộng có nghĩa là phải có ít nhất 50 triệu USD hoặc hơn để đầu tư.
Chưa hết, UBS vẫn là một công ty tương đối nhỏ ở Phố Wall. Deutsche Bank AG đã đóng cửa hoạt động kinh doanh cổ phiếu vào năm 2019, trong khi HSBC Holdings Plc cho biết vào năm 2021 họ sẽ chuyển vốn từ ngân hàng đầu tư của mình ở New York để tài trợ cho việc chuyển hướng sang châu Á.
Giờ đây, UBS, một trong những tổ chức lớn có giá trị tốt nhất ở châu Âu, muốn tiến hành hoạt động thứ hai tại Mỹ, nhưng lần này là trong lĩnh vực kinh doanh ổn định hơn là quản lý tài sản - và tại thị trường lớn nhất cho các dịch vụ như vậy trên thế giới. Nhưng vẫn còn khá nhiều thử thách. Các đối thủ như Morgan Stanley có mạng lưới khách hàng lớn hơn nhiều và các sản phẩm tài chính hấp dẫn hơn. UBS cũng đã phải chịu những thất bại trong việc cố gắng mở rộng quy mô cung cấp dịch vụ quản lý tài sản của mình ở Mỹ. Mới nhất là thương vụ trị giá 1,4 tỷ USD của Hamers để mua công ty cố vấn robot Wealthfront Corp. vào năm 2022, thương vụ này đã bị hủy bỏ vào thời điểm thương vụ mua lại Credit Suisse được thông qua.
Theo đó, định giá của UBS đã thấp hơn mức định giá của những gã khổng lồ ở Phố Wall. Đối với Ermotti, việc tăng cường sự hiện diện của UBS ở Mỹ sẽ khắc phục được tình trạng thâm hụt rõ ràng trong chiến lược dài hạn của ngân hàng, khoản thâm hụt mà ông đã không giải quyết được trong lần làm việc trước.
Christoph Kuenzle, giảng viên về quản lý tài sản tại Đại học Khoa học Ứng dụng Zurich cho biết: “Không ai khác trong ngành có được cơ hội như vậy. Trong 150 năm lịch sử của UBS, đây là một cơ hội lớn, gần như miễn phí”.
Ermotti sinh năm 1960 tại Lugano, thành phố lớn nhất ở bang Ticino. Ông được cho là người có tính cạnh tranh khốc liệt, điều này thể hiện ở niềm đam mê bóng đá vô tận. Khi còn trẻ, ông chơi cho đội bóng địa phương và thậm chí còn mơ ước trở thành cầu thủ chuyên nghiệp. Nhưng cuối cùng Ermotti đã chuyển tham vọng của mình sang lĩnh vực tài chính.
Ông đã học việc tại Ngân hàng Cornèr vào năm 1975, nơi ông đã ở đó khoảng một thập kỷ với nhiều vai trò khác nhau. Merrill Lynch đã thuê ông vào năm 1987 và làm việc ở đó cho đến đầu những năm 2000. Ông điều hành hoạt động ngân hàng đầu tư và giữ chức phó giám đốc điều hành tại công ty cho vay UniCredit SpA của Ý, gia nhập UBS với vai trò khu vực vào năm 2011, trước khi được bổ nhiệm làm giám đốc điều hành trong cùng năm.
KẾ HOẠCH CHINH PHỤC THỊ TRƯỜNG MỸ
Tại UBS, chiến lược chuyển hướng từ ngân hàng đầu tư sang quản lý tài sản của Ermotti đã tận dụng một trong những xu hướng lớn gần đây của ngành tài chính. Trong một thế giới lãi suất thấp, hoạt động kinh doanh buồn tẻ của tài khoản séc và thế chấp đã tạo ra một môi trường đầy thách thức cho các tổ chức tài chính. Tương tự, ngân hàng đầu tư cũng vậy, nơi mà sự hỗn loạn trong việc sắp xếp việc bán cổ phần và tư vấn về việc sáp nhập công ty đã dẫn đến thua lỗ ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, sự gia tăng đáng kinh ngạc của của cải tài chính toàn cầu nhờ vào sự gia tăng lịch sử về giá tài sản trong ba thập kỷ qua đã mang lại cơ hội kinh doanh ngân hàng cho một số ít người may mắn ở New York, Zurich và Singapore.
Xu hướng có vẻ sẽ tiếp tục. Bain & Co. ước tính rằng thị trường tài sản toàn cầu sẽ tăng gấp đôi quy mô, lên 230 nghìn tỷ USD vào cuối thập kỷ này, với 254 tỷ USD doanh thu mới dành cho các tổ chức tài chính phục vụ người giàu. Cho đến nay, không một người chơi nào có vẻ sẵn sàng giành được tất cả những thứ đó. Không ai nổi trội hơn trong việc quản lý khoảng 137 nghìn tỷ USD – khiến không gian trở nên chín muồi cho cả việc mở rộng và hợp nhất. Thỏa thuận Credit Suisse, đã nâng tổng tài sản khách hàng của UBS lên hơn 5 nghìn tỷ USD, sẽ giúp củng cố vị thế dẫn đầu của ngân hàng ở châu Á và Trung Đông.
Đối với Ermotti, phần thưởng rõ ràng là Mỹ, quốc gia giàu có nhất thế giới. Ông nhanh chóng trích dẫn số liệu thống kê cho thấy có hơn 36.000 người ở Mỹ có tài sản ròng trị giá 100 triệu USD, gấp ba con số chỉ 4 năm trước. Và ông nói rằng nhiệm vụ của mình bây giờ là tăng tỷ lệ những người giàu có được UBS phục vụ - và sau đó cung cấp cho họ nhiều cách khác nhau để mở rộng nguồn tiền của họ.
Ở Mỹ, ngành này hoạt động chủ yếu giống như một nhà môi giới, sử dụng các nhóm cố vấn tài chính nhỏ lẻ cam kết sử dụng UBS hoặc Morgan Stanley hoặc JPMorgan Chase & Co. để gửi các giao dịch của họ vào ngân hàng. Trong khi UBS có mạng lưới khoảng 6.000 cố vấn tài chính thì Morgan Stanley có khoảng 16.000, điều này cho thấy thách thức về quy mô. Sự thúc đẩy tăng trưởng của UBS cũng xuất phát từ một thị trường đông đúc đang phải vật lộn để tái tạo làn gió thuận chưa từng có từ giá tài sản trong thập kỷ qua. Theo McKinsey & Co, khoảng 70% trong mức tăng trưởng tài sản trị giá 30 nghìn tỷ USD của các nhà quản lý tài sản Mỹ trong 9 năm tính đến năm 2021 đến từ việc thị trường tăng giá. Một thế giới với lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn có thể không dễ dàng như vậy.
Ngoài ra, mọi ngân hàng lớn của Mỹ đều nhìn thấy cơ hội giống như UBS. Việc nắm bắt một phần công việc kinh doanh ổn định mà các nhà đầu tư yêu thích ngày càng trở nên cấp thiết. Mặc dù Ermotti thừa nhận gần như không thể làm lu mờ những gã khổng lồ trên sân nhà của họ, nhưng ông vẫn để mắt đến những đối thủ này. Ông nói: “Chúng tôi có tài sản trị giá 1,7 nghìn tỷ USD ở Mỹ, vì vậy chúng tôi không nhỏ bé. Dĩ nhiên, chúng tôi không lớn bằng những tay chơi thuần túy trong nước. Vì vậy, chúng tôi cần phát triển theo cách giúp thu hẹp khoảng cách”.
Về lý thuyết, việc mua lại Credit Suisse có nghĩa là UBS hiện có một ngân hàng đầu tư lớn hơn, phức tạp hơn để giúp các doanh nhân – những người cần dịch vụ ngân hàng, phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng và tư vấn giao dịch – tiếp cận các dịch vụ quản lý tài sản khi họ trở nên giàu có.
Tuy nhiên, điều trớ trêu là Ermotti đang dựa vào những gì được nhiều người coi là phần có vấn đề nhất của Credit Suisse để thực hiện chiến lược Mỹ của mình. Ngân hàng đầu tư, từng được gọi là Credit Suisse First Boston, là nơi xảy ra khoản lỗ 5,5 tỷ USD sau sự sụp đổ của Archegos Capital Management vào năm 2021. Việc giải quyết những rủi ro vốn có trong bộ phận đó của ngân hàng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của Ermotti trong quá trình sáp nhập.
Ermotti cho biết ngân hàng đầu tư nên tập trung vào các lĩnh vực bao gồm công nghệ và chăm sóc sức khỏe cũng như các công ty cổ phần tư nhân nắm giữ cổ phần trong các công ty tư nhân. Những lĩnh vực này có triển vọng tốt nhất để đào tạo ra các triệu phú, những người sau này sẽ cần quản lý tài sản của mình. Giám đốc điều hành cho biết ông tự tin rằng mình có một lượng lớn nhân viên ngân hàng cần thiết để hoàn thành công việc đó và có thể thu hút nhân tài mới từ các đối thủ cạnh tranh theo cách mà ngân hàng đầu tư UBS tương đối nhỏ hơn không thể làm trước đây.
UBS cho biết họ sẽ đưa ra bản phác thảo về chiến lược tăng trưởng 3 năm của mình, trong đó sẽ tập trung vào việc mở rộng thị trường Mỹ vào tháng 2/2024, cùng thời điểm công bố kết quả cả năm. Ermotti nói về việc được gọi trở lại UBS như một sự xác nhận về nhiệm vụ đầu tiên của mình. Ý tưởng rằng UBS sẽ được coi là có đủ sức mạnh để thâu tóm đối thủ cạnh tranh lớn nhất của mình là bằng chứng cho thấy ngân hàng này đã đi được bao xa kể từ khi đầu quân cho chính phủ Thụy Sĩ vào năm 2008.
Nhưng Ermotti đang tập trung vào việc xây dựng một di sản vượt xa vị thế đó. Ông nói: “Trong hai hoặc ba năm nữa, quá trình hợp nhất sẽ kết thúc và đồng hồ sẽ được thiết lập lại. Chúng tôi cần xem xét những cơ hội tiếp theo”.
