Các lãnh đạo doanh nghiệp dầu khí hàng đầu thế giới đã tập trung tại Houston, bang Texas (Mỹ), trong khuôn khổ hội nghị năng lượng thường niên CERAWeek của S&P Global để đánh giá tình hình hiện nay, đáng chú ý nhất là cuộc xung đột tại Trung Đông.
Theo các CEO, châu Á và châu Âu sẽ đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu nếu chiến sự kéo dài. Ngay cả khi chiến tranh kết thúc, giá dầu nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao do các quốc gia phải bổ sung lại lượng dự trữ đã cạn kiệt.
“Không có chuyện thị trường toàn cầu bị rút bỏ 8 - 10 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 20% thị phần khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mà không gây ra những hệ quả nghiêm trọng”, CEO Ryan Lance của ConocoPhillips phát biểu tại CERAWeek.
GIÁ DẦU SẼ DUY TRÌ Ở MỨC CAO
Iran gần như đã đã gây ra một cuộc phong tỏa kinh tế đối với các nhà sản xuất dầu Trung Đông khi họ đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến huyết mạch vận chuyển dầu từ các nước Ả Rập vùng Vịnh ra thị trường toàn cầu, ông Sheikh Nawaf al-Sabah, CEO của Kuwait Petroleum Corporation, nhận xét. “Đây không chỉ là một cuộc tấn công nhằm vào khu vực Vùng Vịnh, mà còn là hành động khiến toàn bộ nền kinh tế thế giới bị “bắt làm con tin”, ông al-Sabah nhấn mạnh tại hội nghị, đồng thời cảnh báo cuộc chiến sẽ tạo ra hiệu ứng domino trên khắp thế giới. Ông cũng nói thêm rằng cái giá của cuộc chiến này không chỉ dừng lại trong phạm vi địa lý của khu vực mà lan rộng xuyên suốt chuỗi cung ứng.
CEO Mike Wirth của Chevron cho rằng nguồn cung dầu thực tế đang thắt chặt hơn nhiều so với những gì giá hợp đồng tương lai phản ánh. Theo ông, thị trường đang phản ứng dựa trên lượng thông tin khá hạn chế. “Việc đóng cửa eo biển Hormuz đang tạo ra những tác động khắp thế giới và hệ thống, nhưng điều đó trên thực tế vẫn chưa được phản ánh đầy đủ vào đường cong giá dầu”, ông Wirth nói.
Các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh có thể mất từ ba đến bốn tháng để khôi phục hoàn toàn sản lượng do phải đóng giếng dầu khi eo biển bị phong tỏa, CEO Kuwait Petroleum Corporation Sheikh Nawaf al-Sabah nhấn mạnh.
“Giá dầu khó có thể quay về mức trước chiến tranh trong ngắn hạn”, CEO Ryan Lance của ConocoPhillips dự đoán.
Cheniere, một trong những nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, đang nỗ lực đáp ứng nhu cầu từ các quốc gia châu Á vốn phụ thuộc nhiều vào khí đốt nhập khẩu từ Qatar. Tuy nhiên, công ty hiện đã vận hành ở mức công suất tối đa, CEO Jack Fusco cho biết. “Chúng tôi sẽ cố gắng cung cấp nhiều nhất có thể cho các quốc gia châu Á thực sự cần năng lượng. Nhưng hành trình từ bờ Vịnh đến châu Á mất tới 28 ngày, nên đây không phải là vấn đề có thể giải quyết ngay lập tức”, ông Fusco giải thích.
Nguồn cung nhiên liệu đang đối mặt với gián đoạn nghiêm trọng hơn cả dầu mỏ, theo CEO Shell Wael Sawan. Nhiên liệu máy bay đã bị ảnh hưởng, tiếp theo sẽ là dầu diesel và xăng.
Giá nhiên liệu máy bay và dầu diesel đã tăng lần lượt 200 USD/thùng và 160 USD/thùng, theo CEO Patrick Pouyanné của TotalEnergies. Trung Quốc đã cấm xuất khẩu sản phẩm dầu, trong khi Thái Lan áp dụng hạn mức phân phối xăng. “Cuộc khủng hoảng đang bắt đầu tác động trực tiếp đến người tiêu dùng,” ông Pouyanné nói với CNBC.
Nhà phân tích độc lập tại Sankey Research, ông Paul Sankey, lưu ý cú sốc hiện nay là trường hợp nghiêm trọng nhất kể từ lệnh cấm vận dầu mỏ trong cuộc chiến Trung Đông năm 1973.
“Đây là tình huống tồi tệ nhất tôi từng chứng kiến. Chúng ta chưa từng thấy điều gì tương tự, có thể kể từ năm 1973. Chưa bao giờ eo biển Hormuz bị đóng cửa như vậy”, ông Sankey, người bắt đầu sự nghiệp tại Cơ quan Năng lượng Quốc tế từ năm 1990, chia sẻ.
NGUY CƠ CHIẾN SỰ TIẾP TỤC LEO THANG
Những nhận định của các CEO trái ngược với nỗ lực trấn an thị trường của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong bối cảnh ngành năng lượng và thị trường dầu mỏ biến động mạnh. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết trên CNBC rằng thị trường chỉ đang trải qua một giai đoạn gián đoạn ngắn hạn. Theo ông, mức giá phải trả là xứng đáng để đạt được lợi ích dài hạn là làm suy yếu Iran.
Tuy nhiên, đây là một cái giá quá lớn đối với ngành dầu khí, khi các tài sản hiện đang trở thành mục tiêu tấn công. ConocoPhillips đã khẩn thiết đề nghị chính quyền Trump cung cấp bảo vệ quân sự cho các tài sản có giá trị hàng trăm triệu USD thuộc sở hữu của công ty tại Qatar.
Iran đã buộc cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới tại Qatar phải đóng cửa sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. ConocoPhillips là một trong những nhà đầu tư lớn tại đây.
“Chúng tôi đã phải sơ tán một số nhân viên, đặc biệt là những nhân sự không thiết yếu. Đó là nhiệm vụ khó khăn trong vài tuần qua”, ông CEO Ryan Lance chia sẻ.
Giá dầu đã biến động mạnh trong thời gian qua, chốt phiên cuối tuần trước ở mức cao nhất trong hơn 3 năm. Đến sáng 30/3 theo giờ châu Á, hợp đồng tương lai dầu Brent tăng 2,92% lên 115,86 USD/thùng, còn giá dầu WTI của Mỹ tăng 3,20% lên 102,80 USD/thùng.
Tình hình chiến sự tiếp tục leo thang khi lực lượng Houthi tại Yemen tuyên bố phóng tên lửa vào Israel, mở ra một mặt trận mới trong cuộc xung đột Mỹ, Israel với Iran.
Theo ông Vali Nasr, chuyên gia về Iran tại Đại học Johns Hopkins, cuộc chiến khó có thể sớm kết thúc và nguy cơ leo thang là rất lớn. Iran không tìm kiếm một lệnh ngừng bắn với Tổng thống Trump, mà muốn một thỏa thuận toàn diện bao gồm quyền kiểm soát eo biển Hormuz, bồi thường kinh tế và đảm bảo an ninh.
Cuộc chiến có thể phá vỡ mô hình kinh tế mà các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh đã nỗ lực xây dựng. Iraq, Qatar, UAE và thậm chí cả Ả Rập Xê Út có thể chứng kiến tăng trưởng GDP giảm tới 30% theo năm, nhà phân tích Paul Sankey chỉ ra.
Tướng Jim Mattis, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ trong nhiệm kỳ đầu của ông Donald Trump cho biết, Mỹ đã không tham vấn các đồng minh Ả Rập vùng Vịnh trước khi phát động chiến sự và Tổng thống sẽ không thể đơn giản tuyên bố chiến thắng rồi rút lui. Iran sẽ là bên quyết định thời điểm kết thúc chiến tranh. “Tôi không nghĩ Mỹ có thể rút lui khỏi tình huống này. Chúng ta đang ở trong một tình thế rất khó khăn”, ông Mattis nhấn mạnh.