Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vốn đã phải vật lộn với một trong những thách thức lớn nhất của mình, đó là điều hướng nền kinh tế đang biến động trong bối cảnh thị trường lao động suy yếu và lạm phát vẫn duy trì ở mức cao. Giờ đây, tình trạng chính phủ đóng cửa càng khiến cuộc chiến đó trở nên cam go hơn.
Để đưa ra các quyết định về lãi suất và những chính sách hỗ trợ nền kinh tế, Fed phụ thuộc rất lớn vào các số liệu thống kê chính thức do chính phủ thu thập và công bố. Tuy nhiên, việc chính phủ ngừng hoạt động đã khiến cơ quan này gần như bị cắt nguồn dữ liệu, từ tỷ lệ thất nghiệp đến doanh số bán lẻ, kể từ đầu tháng 10.
Chỉ còn một tuần trước khi Fed cần ra quyết định tiếp theo về lãi suất, các quan chức như đang loay hoay để đánh giá liệu thị trường lao động có cần được hỗ trợ thêm hay không, sau khi dữ liệu đến hết tháng 8 cho thấy tốc độ tuyển dụng ở mức yếu nhất kể từ năm 2010 và tỷ lệ thất nghiệp gia tăng trong nhóm thanh niên và người thiểu số.
Đây là trở ngại mới nhất đối với các nhà hoạch định chính sách, khi họ đồng thời phải ứng phó với sức ép liên tục từ chính quyền Trump về vấn đề độc lập, cuộc khủng hoảng nhà ở kéo dài mà Fed không có đủ công cụ để giải quyết, tác động tiềm ẩn của trí tuệ nhân tạo (AI), lạm phát dai dẳng, những bất ổn xoay quanh thuế quan và sự chững lại của thị trường việc làm.
TÌNH TRẠNG CHÍNH PHỦ MỸ ĐÓNG CỬA
Khi thiếu dữ liệu từ chính phủ, các quan chức Fed buộc phải tìm đến những nguồn khác để đánh giá thị trường lao động và chi tiêu tiêu dùng, hai yếu tố then chốt thúc đẩy kinh tế Mỹ, đồng thời là trọng tâm trong “nhiệm vụ kép” của Fed: cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định giá cả.
Vấn đề nằm ở chỗ, dữ liệu chính phủ từ lâu được coi là “tiêu chuẩn vàng” trong việc đo lường sức khỏe của nền kinh tế lớn nhất thế giới. Không có nguồn dữ liệu này, các quyết định của Fed khó có thể được xem là đầy đủ thông tin. Thậm chí, Fed lần này còn gặp bất lợi hơn khi ít có quyền truy cập dữ liệu việc làm từ khu vực tư nhân, sau khi công ty phần mềm tính lương ADP chấm dứt thỏa thuận chia sẻ dữ liệu với Fed vào tháng 8, theo tạp chí The American Prospect.
“Rủi ro là Fed có thể đánh giá sai tình trạng của nhiệm vụ kép, tức là liệu lạm phát hay thị trường lao động mới là mối lo lớn hơn”, ông Michael Reynolds, Phó chủ tịch chiến lược đầu tư tại Glenmede chia sẻ với CNN.
Lần gần nhất Fed phải hoạch định chính sách tiền tệ mà không có dữ liệu kinh tế quan trọng là trong đợt chính phủ đóng cửa năm 2018 - 2019. Biên bản cuộc họp tháng 1/2019 cho thấy, khi đó các quan chức đã dựa vào số liệu giao dịch thẻ và doanh số xe hơi thay cho báo cáo bán lẻ hàng tháng của Bộ Thương mại Mỹ.
Tuy nhiên, Chủ tịch Fed chi nhánh New York John Williams, nói với tờ New York Times trong cuộc phỏng vấn ngày 9/10 rằng: “Tôi sẽ không gọi đây là “hạn hán dữ liệu”, chúng tôi vẫn nhận được khá nhiều dữ liệu”, đề cập đến các khảo sát từ Conference Board, Fed New York và Viện Quản lý Cung ứng (ISM) - nơi đo lường xu hướng giá cả, nhu cầu, sản xuất và hoạt động kinh tế tổng thể.
Cục Thống kê Lao động (BLS) dự kiến công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 vào ngày 24/10 sau khi triệu hồi nhân sự để đảm bảo báo cáo này có thể được sử dụng làm cơ sở cho việc điều chỉnh chi phí sinh hoạt hàng năm của An sinh Xã hội.
Dẫu vậy, Fed vẫn đang “mò mẫm trong bóng tối” về sức khỏe và triển vọng thực sự của thị trường lao động. Các nhà kinh tế học đều cho rằng dữ liệu từ khu vực tư nhân không thể thay thế hoàn toàn số liệu chính phủ, bởi chính dữ liệu của nhà nước là nền tảng để hiệu chỉnh hầu hết các chỉ số tư nhân.
HÀNG LOẠT BẤT ỔN KINH TẾ
Nỗ lực tái định hình thương mại toàn cầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khiến nhiều doanh nghiệp phải “đóng băng” kế hoạch tuyển dụng, chờ xem tình hình sẽ diễn biến ra sao. Đồng thời, hàng loạt công ty đang tìm cách tích hợp trí tuệ nhân tạo vào hoạt động của mình.
Hệ quả là tốc độ tuyển dụng yếu bất thường, phần lớn do doanh nghiệp rơi vào trạng thái do dự. Với một số lao động, nguyên nhân còn nằm ở chính AI.
“Thị trường việc làm gần như đứng yên vì các doanh nghiệp đang rất khó đưa ra quyết định. Và Ai chắc chắn cũng gây ảnh hưởng đến các vị trí công nghệ ở cấp đầu vào”, bà Laura Ullrich, chuyên gia kinh tế tại Indeed, chia sẻ với CNN.
Các đợt cắt giảm lãi suất của Fed thường được kỳ vọng sẽ “nâng đỡ tất cả các con thuyền”, khi chi phí vay rẻ hơn giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô nhân sự. Tuy nhiên, điều này có thể không đủ để tạo thêm nhu cầu lao động trong các lĩnh vực đang dần bị AI tự động hóa.
Thêm vào đó, dù Fed có thể tiếp tục hạ lãi suất, nhưng chừng nào mức độ bất ổn kinh tế vẫn cao, thật khó để doanh nghiệp biết mình nên tuyển bao nhiêu người, bà Laura Ullrich nhận định.
Quan điểm này cũng phản ánh trong khảo sát của Viện Quản lý Cung ứng (ISM), khi nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ bày tỏ lo ngại về chính sách của ông Trump cùng những hệ quả mà nó gây ra cho nhu cầu và kế hoạch kinh doanh.
“Mức cầu trong ngành dịch vụ chuyên nghiệp vẫn ổn định, nhưng thời gian ra quyết định đang kéo dài hơn do bất ổn kinh tế và lo ngại về lãi suất”, một doanh nghiệp cho biết trong khảo sát dịch vụ tháng 9 của ISM.
Fed dự kiến công bố quyết định chính sách tiền tệ mới nhất vào ngày 29/10 sau cuộc họp kéo dài hai ngày.
Trong khi đó, cuộc khủng hoảng nhà ở tại Mỹ cũng chưa tìm được lời giải đáp. Doanh số bán nhà đã sụt giảm trong ba năm liên tiếp, và lãi suất thế chấp cao dai dẳng rõ ràng là một phần nguyên nhân khiến người mua ngần ngại. Song tình trạng thiếu hụt nhà ở mới là yếu tố then chốt.
“Doanh số nhà ở giá phải chăng đang bị kìm hãm do thiếu nguồn cung”, ông Lawrence Yun, chuyên gia kinh tế trưởng của Hiệp hội Môi giới Bất động sản Quốc gia (NAR) tiết lộ hồi tháng trước.
Các quan chức Fed thừa nhận rằng họ chỉ có thể làm được rất ít việc để giải quyết cuộc khủng hoảng nhà ở của nước Mỹ. “Đây là tình trạng thiếu hụt nhà ở dài hạn. Đây không phải vấn đề mà Fed có thể can thiệp”, Chủ tịch Fed Jerome Powell nói trong cuộc họp báo sau phiên họp tháng 7.
