Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) mới đây đã đồng ý giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược nhằm ứng phó với sự gián đoạn nguồn cung toàn cầu do cuộc chiến tại Trung Đông. Đây là hành động giải phóng dự trữ dầu lớn nhất trong lịch sử của tổ chức này.
IEA chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể về việc khi nào lượng dầu dự trữ sẽ được đưa ra thị trường. Tổ chức cho biết số dầu này sẽ được giải phóng theo khung thời gian phù hợp với hoàn cảnh của từng quốc gia trong số 32 nước thành viên.
Kể từ khi được thành lập vào năm 1974, sau lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Ả Rập nhằm phản đối việc Mỹ ủng hộ Israel trong cuộc chiến Ả Rập Israel năm 1973, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nắm nhiệm vụ đảm bảo an ninh năng lượng toàn cầu. Các thành viên của IEA chủ yếu là các nền kinh tế phát triển ở châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Bắc Á.
“Xung đột tại Trung Đông đang gây ra những tác động đáng kể đến thị trường dầu và khí đốt toàn cầu, với những hệ quả lớn đối với an ninh năng lượng, khả năng chi trả năng lượng và nền kinh tế thế giới. Tôi xin thông báo rằng các quốc gia thành viên IEA đã nhất trí triển khai đợt giải phóng dầu khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử của chúng tôi”, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cho biết trong bài phát biểu tại trụ sở ở Paris.
Hiện các thành viên IEA đang nắm giữ hơn 1,2 tỷ thùng dầu dự trữ khẩn cấp thuộc sở hữu nhà nước, cùng với khoảng 600 triệu thùng dự trữ của ngành công nghiệp được lưu trữ theo nghĩa vụ do chính phủ quy định.
Người đứng đầu IEA nhấn mạnh, việc giải phóng kho dự trữ lần này nhằm xử lý những tác động tức thời của sự gián đoạn nguồn cung. Tuy nhiên, lưu lượng tàu chở dầu cần phải sớm được khôi phục qua eo biển Hormuz thì dòng chảy dầu và khí đốt toàn cầu mới có thể trở lại ổn định.
Eo biển Hormuz là một hành lang hàng hải hẹp nằm ngoài khơi bờ biển Iran, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman. Khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu thường đi qua tuyến đường này. Tuy nhiên, hoạt động vận chuyển tàu dầu qua eo biển hiện gần như tê liệt khi các công ty vận tải lo ngại nguy cơ bị Iran tấn công.
Trước đó trong ngày, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tuyên bố nước này dự định giải phóng dầu từ kho dự trữ quốc gia sớm nhất vào tuần tới, do mức độ phụ thuộc đặc biệt cao vào nguồn năng lượng từ Trung Đông.
Theo các phân tích của công ty tư vấn Rapidan Energy Group và Wood Mackenzie, việc đóng cửa eo biển Hormuz đã gây ra sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử.
Các chuyên gia năng lượng từng cảnh báo, ngay cả khả năng xả kho tối đa của IEA cũng khó có thể bù đắp cho nhu cầu gần 20 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày.
Giá dầu đã biến động mạnh kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát vào ngày 28/2. Giá dầu Brent chuẩn tham chiếu toàn cầu có thời điểm tăng lên gần 120 USD/thùng vào đầu tuần này trước khi giảm trở lại quanh mức 90 USD/thùng.
Giám đốc IEA cũng mô tả tình hình hiện nay theo hướng rất đáng lo ngại. Các nhà sản xuất Trung Đông đang cắt giảm sản lượng, trong khi hoạt động của các nhà máy lọc dầu bị gián đoạn, gây tác động lớn đến nguồn cung dầu diesel và nhiên liệu hàng không. Ông cũng cho biết các cuộc tấn công vẫn tiếp tục làm hư hại cơ sở hạ tầng năng lượng và các công trình liên quan.
Nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu cũng đã giảm khoảng 20%, buộc các nền kinh tế có thu nhập cao tại châu Á phải cạnh tranh với châu Âu để giành các lô hàng còn lại trên thị trường, theo ông Fatih Birol. LNG là khí tự nhiên được làm lạnh thành dạng lỏng để có thể vận chuyển bằng tàu biển. Khí tự nhiên được sử dụng rộng rãi cho sản xuất điện và sưởi ấm gia đình trên toàn thế giới.