Các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc đang nhanh chóng chiếm lĩnh khoảng một nửa thị phần mua sắm trực tuyến tại nhiều quốc gia Đông Nam Á, theo báo cáo của công ty tư vấn Bain & Company.
Riêng tại Indonesia, Thái Lan và Philippines, các doanh nghiệp như Shein và Temu (thuộc PDD Holdings) hiện chiếm khoảng 50% thị phần thương mại điện tử địa phương trong năm 2024. Báo cáo Bain & Company cũng cho biết các công ty này đã mở rộng sự hiện diện sang nhiều thị trường đang phát triển mạnh về mua sắm trực tuyến khác như Mỹ và Brazil.
THAM VỌNG TOÀN CẦU HOÁ
Phát hiện của Bain & Company được đưa ra trong bối cảnh các doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy mạnh chiến lược toàn cầu hóa, khi tốc độ tăng trưởng kinh tế trong nước chậm lại và căng thẳng thương mại Mỹ - Trung leo thang.
“Trái với lo ngại rằng thuế quan sẽ gây rào cản, quá trình quốc tế hóa của ngành bán lẻ Trung Quốc đang bước sang một giai đoạn mới”, báo cáo nhận định.
Tại Đông Nam Á, Indonesia là thị trường lớn nhất với GMV thương mại điện tử đạt 62 tỷ USD năm 2024, trong khi Thái Lan và Việt Nam đều đạt khoảng 30 tỷ USD. Philippines đạt 20 tỷ USD, còn Singapore khiêm tốn hơn với 8,55 tỷ USD.
Các chuyên gia từ Bain & Company cũng lưu ý thêm trong năm nay, nền tảng Taobao của Alibaba sẽ mở rộng chương trình khuyến mãi Ngày Độc thân (Singles Day) tới 20 khu vực trên thế giới, với mục tiêu đưa sự kiện mua sắm từng là “đặc sản” riêng của Trung Quốc thành một hiện tượng toàn cầu, cạnh tranh trực tiếp với chương trình Black Friday của Amazon.
Vẫn chưa rõ mức độ quảng bá cho chương trình Ngày Độc thân bên ngoài Trung Quốc trong các năm trước, song động thái mở rộng này là bước tiến triển đáng chú ý nhất gần đây. Vào năm ngoái, Taobao Malaysia đã thông báo quảng bá sự kiện lần đầu tiên bằng cả tiếng Anh bên cạnh tiếng Trung.
Bộ phận thương mại quốc tế của Alibaba có tên gọi International Digital Commerce Group đã ghi nhận doanh thu 34,74 tỷ nhân dân tệ (tương đương 4,85 tỷ USD) trong quý kết thúc ngày 30/6, tăng 19% so với cùng kỳ năm trước.
Con số nhỉnh hơn đôi chút so với doanh thu từ mảng điện toán đám mây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với 140,07 tỷ nhân dân tệ mà mảng thương mại điện tử nội địa của Alibaba mang lại.
Khá giống với mô hình của Amazon, các nhà bán hàng thường mở tài khoản trên nền tảng Alibaba để trực tiếp giao dịch với người tiêu dùng. Một minh chứng rõ nét cho tốc độ mở rộng của các nhà bán hàng Trung Quốc là dữ liệu tài chính. Trong hơn một năm qua, startup fintech FundPark đã cung cấp 3 tỷ USD khoản vay cho các doanh nghiệp nhỏ của Trung Quốc phục vụ hoạt động thương mại điện tử ở nước ngoài, bằng với tổng số vốn mà công ty này cần tới 6 năm để cho vay trước đó, theo chia sẻ của ông Anson Suen, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành.
FundPark, với nguồn tài trợ 750 triệu USD từ Goldman Sachs và HSBC, sử dụng công nghệ phân tích dữ liệu để xác định hạn mức vay phù hợp cho các nhà bán hàng nhỏ. Startup này mới đây đã công bố huy động được thêm 71 triệu USD cho việc phát triển công cụ trí tuệ nhân tạo mới cho dịch vụ “tài trợ động” giúp doanh nghiệp thích ứng linh hoạt với biến động thuế quan.
CUỘC ĐUA CỦA CÁC “ÔNG LỚN” THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Theo các chuyên gia của Bain & Company, một phần quan trọng đóng góp cho thành công của các công ty thương mại điện tử Trung Quốc đến từ kinh nghiệm tích lũy ở thị trường nội địa, nơi họ đã phát triển mạnh mẽ nhờ tích hợp livestream, đổi mới sản phẩm nhanh chóng và hệ thống logistics hiệu quả.
Trên thực tế, Amazon đã phải đóng cửa mảng thương mại điện tử tại Trung Quốc vào năm 2019 vì không thể cạnh tranh với các đối thủ nội địa.
Thị trường khổng lồ của Trung Quốc chính là công cụ huấn luyện lý tưởng nhất, báo cáo từ Bain & Company chỉ ra. Với tổng giá trị hàng hóa giao dịch (GMV) đạt 2.320 tỷ USD trong năm ngoái, quy mô thương mại điện tử Trung Quốc hiện lớn gấp đôi Mỹ (khoảng 1.050 tỷ USD). GMV là chỉ số đo lường tổng giá trị hàng hóa bán ra trên một nền tảng trong một khoảng thời gian nhất định.
Giới phân tích cho rằng làn sóng mở rộng ra toàn cầu của các “ông lớn” thương mại điện tử Trung Quốc sẽ còn tiếp tục mạnh mẽ trong thời gian tới, khi họ tận dụng lợi thế về giá rẻ, tốc độ giao hàng nhanh và khả năng thích ứng linh hoạt với từng thị trường.
Tuy nhiên, con đường mở rộng ra toàn cầu của các doanh nghiệp Trung Quốc không hề bằng phẳng khi còn rất nhiều thách thức bao gồm sự cạnh tranh khốc liệt từ các nền tảng bản địa, quy định chặt chẽ hơn về thuế và dữ liệu, cùng tâm lý e ngại hàng Trung Quốc tại một số quốc gia phương Tây.
Báo cáo Bain & Company lưu ý rằng tại Singapore, nền tảng Lazada (thuộc Alibaba) đang đánh mất thị phần vào tay đối thủ bản địa Shopee. Trong khi đó, Amazon và Walmart vẫn thống trị thị trường Mỹ.
Tại Trung Quốc, ba “ông lớn” PDD, Alibaba và ByteDance gần như chia nhau toàn bộ thị phần nội địa. Nhưng ở Mỹ, câu chuyện lại khác. Các doanh nghiệp Trung Quốc chỉ chiếm khoảng hơn 5% thị phần thương mại điện tử, theo dữ liệu của Bain & Company.
Trong khi đó, các tập đoàn Mỹ cũng có hoạt động quốc tế mạnh mẽ. Trong quý kết thúc ngày 30/6, Amazon báo cáo doanh thu ròng tại Bắc Mỹ đạt 100,1 tỷ USD, trong khi doanh thu quốc tế đạt 36,76 tỷ USD, nghĩa là “ông lớn” Mỹ vẫn thu về nhiều hơn cả doanh thu nội địa và toàn cầu của Alibaba cộng lại.
Walmart, trong khi đó, ghi nhận doanh số trực tuyến tại Mỹ đạt 23,7 tỷ USD trong quý kết thúc ngày 31/7, và doanh số quốc tế đạt 8,3 tỷ USD, tăng 22% so với cùng kỳ năm ngoái, theo tính toán của CNBC.
