Theo các nhà phân tích, thông báo của Nga về lệnh cấm xuất khẩu dầu đối với các quốc gia tuân thủ giới hạn giá dầu là dấu hiệu mới nhất cho thấy chúng ta đã bước vào một kỷ nguyên mới cho thị trường năng lượng toàn cầu.
Nhưng họ cũng lưu ý rằng nó không có tác động ngắn hạn đến giá dầu, với việc thị trường lấy tín hiệu từ dữ liệu và hành động cụ thể hơn là lời nói.
Sắc lệnh của Tổng thống Nga Vladimir Putin nói rằng từ ngày 1/2/2023, họ sẽ ngừng cung cấp dầu thô và các sản phẩm dầu trong 5 tháng đối với bất kỳ quốc gia nào tuân thủ mức giá trần, với một lệnh cấm riêng cho các sản phẩm dầu tinh chế công bố trong thời gian tới.
Giới hạn giá dầu được đưa ra vào ngày 5/12 bởi nhóm G7 yêu cầu các thương nhân sử dụng dịch vụ của phương Tây như tuyến hàng hải, bảo hiểm và tài chính sẽ chỉ phải trả không quá 60 USD/thùng cho dầu của Nga.
Dan Yergin, phó chủ tịch của S&P Global, nói với CNBC rằng bất chấp sự hoài nghi về việc liệu kế hoạch giới hạn giá dầu của G7 có hiệu quả hay không, các nhà lãnh đạo vẫn đã tìm ra cách để giữ dầu chảy vào thị trường trong khi giảm doanh thu từ dầu mỏ của Nga. Nhưng kết quả là, ông Yergin nhận xét, giờ đây chúng ta có một “thị trường dầu mỏ bị chia rẽ, mang tính chính trị nhiều hơn”.
“Trong 30 năm qua, chúng ta đã có một thị trường toàn cầu trong đó dầu mỏ thay đổi khá nhiều dựa trên nền kinh tế, ngoại trừ Iran và Venezuela. Nhưng giờ đây chúng ta lại có cái mà tôi gọi là thị trường dầu mỏ bị phân chia, trong đó dầu của Nga không còn có thể đến thị trường lớn nhất của họ, đó là châu Âu, các thị trường đã bị chia cắt và dầu hiện đang chảy về phía đông.”
Sophie Lund-Yates, nhà phân tích vốn cổ phần hàng đầu tại Hargreaves Lansdown, cho biết lệnh cấm sẽ “càng làm dấy lên thêm lo lắng xung quanh nguồn cung.” Bà nói với CNBC qua email rằng việc mở cửa trở lại của Trung Quốc sẽ làm tăng nhu cầu, khiến giá dầu có thể sẽ tiếp tục tăng. Tuy nhiên, bà Lund-Yates cũng nói thêm: “Ở một mức độ nào đó, lệnh cấm xuất khẩu đã được dự đoán từ trước – việc Nga sẵn sàng gây áp lực lên các quốc gia thực thi chính sách giá trần không phải là một chiến thuật mới hay bất ngờ. Cú sốc về giá dầu mà chúng ta chứng kiến hôm nay thực chất không quá tồi tệ và có khả năng sẽ dịu xuống, ít nhất là một phần, trong những tuần tới.”
Về khí đốt, các nước châu Âu hiện đang nỗ lực để tìm các nguồn thay thế và các giải pháp an ninh năng lượng mới. Trong quý 3 năm 2022, EU nhập khẩu 14,4% dầu mỏ từ Nga, giảm 10,5 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái, do khối đẩy mạnh nhập khẩu từ Mỹ, Na Uy, Ả Rập Saudi và Iraq.
Vào 28/12, một phát ngôn viên của chính phủ Đức nói với Reuters rằng lệnh cấm của Moscow sẽ “không có ý nghĩa thực tế” đối với Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu.
Giai đoạn bùng nổ
Bob McNally của Rapidan Energy Group nói trên CNBC rằng lệnh cấm vận của EU đối với dầu vận chuyển bằng đường biển của Nga, gía trần và lệnh cấm xuất khẩu của Nga sẽ là những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến nguồn cung trong năm tới và tạo ra một kịch bản “hoàn toàn mới”. Ông dự kiến thị trường dầu mỏ sẽ tiếp tục biến động vào năm 2023 và những năm tiếp theo. Dầu thô Brent tương lai hiện đang giao dịch quanh mức 84 USD/thùng, gần với mức bắt đầu của năm.
Ông McNally tin rằng “thị trường đang kết thúc giai đoạn khó khăn kéo dài khoảng 7 năm gây ra bởi tình trạng cung vượt cầu và sắp tiến tới giai đoạn bùng nổ, chứng kiến nhu cầu mạnh mẽ hơn dự kiến”. “Đây cũng là giai đoạn có những bất ổn lớn về địa chính trị và kinh tế vĩ mô, và OPEC+ sẽ gặp khó khăn trong việc cân bằng thị trường.”
Với việc Nga vẫn là nhà xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm tinh chế lớn nhất thế giới, tác động của lệnh cấm vận mới từ EU có thể là rất lớn. Nhưng hiện tại, ông Bob McNally lập luận, thị trường có tâm lý “cậu bé khóc sói” sau nhiều cảnh báo rằng nguồn cung của Nga sẽ bị cắt nhưng vẫn chưa xảy ra trên thực tế. “Vì vậy, dù điều đó có đang bắt đầu xảy ra, thì thị trường sẽ đợi cho đến khi có thể ‘trông thấy nó’ trước khi định giá và phản ứng lại”.
