Trong một nhà kho xuống cấp ở ngoại ô thủ đô Bắc Kinh, doanh nhân An Dawei, 38 tuổi, lặng lẽ kiểm tra dãy tủ lạnh cỡ lớn, bếp công nghiệp và lò nướng bánh thương mại đang chờ được bán lại cho các nhà hàng.
Đằng sau mỗi món đồ lại là câu chuyện về một nhà hàng chịu thất bại ở Bắc Kinh, khép lại ước mơ khởi nghiệp của những người từng dốc hết tiền tiết kiệm, đặt cược vào hy vọng nền kinh tế sẽ phục hồi theo mô hình chữ V sau đại dịch Covid-19. Thế nhưng, kinh tế bấp bênh, người tiêu dùng lại thắt chặt chi tiêu, khiến giấc mơ kinh doanh của họ nhanh chóng sụp đổ.
Thêm vào đó là cuộc chiến giá cả khốc liệt, khi các quán ăn giảm giá hết mức, đến mức cà phê chỉ còn 9,9 tệ (1,40 USD) hay suất ăn cho 4 người có giá 99 tệ (14 USD).
“Đối với một người bình thường, việc mở nhà hàng gần như chắc chắn sẽ thất bại”, ông An, giám đốc công ty chuyên buôn bán thiết bị bếp cũ chia sẻ.
Năm ngoái, ông An và đội ngũ đã tháo dỡ tới 200 nhà hàng mỗi tháng, tăng 270% so với một năm trước. Dữ liệu từ nền tảng Qichacha cho thấy, số lượng công ty dịch vụ ăn uống giải thể đã chạm mức cao kỷ lục gần 3 triệu trên toàn quốc.
“Ở các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu và Thâm Quyến, tỷ lệ nhà hàng đóng cửa hàng tháng vượt quá 10%, có lúc còn chạm mốc 15%”, ông An nhấn mạnh.
Tại trung tâm thương mại vắng vẻ gần Công viên Olympic Bắc Kinh, một quản lý chuỗi tiệm bánh chua chát thừa nhận rằng giá thuê mặt bằng đắt đỏ và lượng khách ít ỏi đã khiến tiệm phải đóng cửa chỉ sau 14 tháng hoạt động.
“Ngay bên cạnh cũng có tiệm bánh bán đồ tương tự, vị không ngon bằng nhưng rẻ hơn 10 tệ. Khách bình thường chắc chắn sẽ chọn chỗ rẻ hơn. Mọi người giờ chẳng còn tiền. Hoặc nếu có, họ cũng không muốn tiêu như trước nữa, vì kiếm tiền giờ quá khó khăn”, người quản lý giấu tên chia sẻ.
Theo các nhà phân tích, một nhà hàng ở Trung Quốc có tuổi thọ trung bình chỉ khoảng 500 ngày, thậm chí ở Bắc Kinh, con số này còn thấp hơn, chỉ vào khoảng một năm. Trong khi đó, lợi nhuận ròng của nhà hàng trong nửa đầu năm 2024 đã lao dốc tới 88%.
“Các doanh nghiệp tầm trung dễ phá sản hơn... vì họ không đủ sức cạnh tranh về chi phí”, chuyên gia ngành thực phẩm Zhu Danpeng nhận định, ám chỉ những nhà hàng có mức giá trung bình từ 100 đến 120 tệ (13 đến 16 USD) mỗi suất ăn.
Do nhiều nhà hàng phá sản trong năm 2024, tốc độ tăng trưởng doanh thu của ngành thực phẩm và đồ uống Trung Quốc tụt xuống chỉ còn 5,3%, thua xa con số 20,4% của năm 2023. Những nhà hàng còn trụ lại buộc phải cắt giảm lợi nhuận xuống mức tối thiểu để duy trì hoạt động.
Cuối cùng, nhìn một cách thực tế, người tiêu dùng sẽ là bên chịu thiệt. “Khi nhà hàng không thể chịu lỗ thêm nữa, họ sẽ tìm cách kiếm lời. Và cách duy nhất chính là hạ chất lượng nguyên liệu”, ông An Dawei cảnh báo.
Mở rộng nhu cầu tiêu dùng trong nước hiện là ưu tiên hàng đầu của chính phủ Trung Quốc trong năm nay nhằm giảm thiểu tác động từ thuế quan của Mỹ và cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài nhiều năm. Tuy nhiên, lạm phát tiêu dùng trong tháng 2 đã giảm với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 1/2024, qua đó làm dấy lên lo ngại về vòng xoáy giảm phát nghiêm trọng.
